ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ/ΚΡΙΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ "ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΖΩΩΝ & ΗΘΙΚΗ" - ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ "EF-SYN", TOY ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΔΙΑΜΑΝΤΗ

Δευτέρα, 3 Δεκεμβρίου 2018

ΟΙ ΗΘΙΚΕΣ ΜΑΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΤΑ ΖΩΑ

Πώς βλέπαμε τα ζώα κατά το παρελθόν και πώς τα αντιμετωπίζουμε σήμερα...
Γιατί ο άνθρωπος τρομοκρατεί, κακοποιεί και τελικά σκοτώνει τα ζώα για να τα φάει; Μα, αυτή ήταν η εντολή του Θεού στον Νώε: «Και ο φόβος και ο τρόμος υμών έσται επί πάσι τοις θηρίοις της γης, επί πάντα τα πετεινά του ουρανού και επί πάντα τα κινούμενα επί της γης και επί πάντας τους ιχθύας της θαλάσσης. Υπό χείρας υμίν δέδωκα. Και παν ερπετόν, ο εστί ζων, υμίν έσται εις βρώσιν» (Παλαιά Διαθήκη).

Μερικούς αιώνες μετά, οι Πυθαγόρειοι δίδασκαν σεβασμό στα ζώα, πιστεύοντας ότι οι ψυχές μετοικούν απ' τα ζώα στους ανθρώπους -και αντιστρόφως. Ερχεται όμως ο Αριστοτέλης (4ος π.Χ. αι.) και το ξεκαθαρίζει: Τα ζώα υπάρχουν για να εξυπηρετούν τον άνθρωπο -αυτή είναι η μόνη αιτία της ύπαρξής τους.

Ο Φραγκίσκος της Ασίζης (12ος αι.) πρότεινε ισότητα μεταξύ ανθρώπων, πανίδας και χλωρίδας, αμφισβητώντας την κυριαρχία του ανθρώπου πάνω στα είδη αυτά, που τα θεωρούσε αδέλφια. Μπορεί να ανακηρύχτηκε άγιος (1228) και η ημέρα που πέθανε (4 Οκτωβρίου) να γιορτάζεται ως Παγκόσμια Ημέρα των Ζώων, αλλά οι άνθρωποι δεν ακολούθησαν τη διδασκαλία του.

Ο Καρτέσιος (17ος αι.) θεωρούσε τα ζώα «μηχανικές οντότητες» και έκανε πειράματα σε ζώα, θεωρώντας τις κραυγές πόνου που έβγαζαν ότι είναι κάτι σαν τον θόρυβο των γραναζιών στις μηχανές. Δεν τους αναγνώριζε ύπαρξη ψυχής και, άρα, κανένα δικαίωμα. Εναν αιώνα μετά, ο Καντ δικαιολογούσε τον Καρτέσιο, πιστεύοντας ότι τα ζώα, που δεν έχουν δυνατότητα σκέψης, δεν έχουν «γλώσσα» ούτε και ικανότητα αυτοκαθορισμού, δεν μπορούν να έχουν ηθικά δικαιώματα και, άρα, είναι απλώς μέσα για την ικανοποίηση του ανθρώπου.

Επρεπε να 'ρθει ο 18ος αιώνας (1789) για να διατυπώσει ο Μπένθαμ (Bentham) τη θεωρία του ωφελιμισμού, σύμφωνα με την οποία το ζήτημα δεν είναι αν τα ζώα μπορούν να μιλήσουν, αλλά αν μπορούν να υποφέρουν. Αν υποφέρουν απ' τον πόνο, ο πόνος (που προκαλείται από τον άνθρωπο) πρέπει να αποφεύγεται: Η ικανότητα ενός οργανισμού να υποφέρει αποτελεί μια αναγκαία συνθήκη για να αποδοθούν στον οργανισμό συμφέροντα, που έχουμε ηθική υποχρέωση να μη βλάπτουμε.

Κυρίες και κύριοι, καλώς ήλθατε στον θαυμαστό κόσμο των δικαιωμάτων των ζώων, στην ηθική αντιμετώπισή τους και στη μεγάλη συζήτηση -μέσα απ' τη διατύπωση διαρκώς νέων θεωριών- που έχουν αρχίσει φιλόσοφοι, ψυχολόγοι, βιολόγοι κ.λπ. κυρίως απ' τα τέλη του περασμένου αιώνα.

Τις θεωρίες, παλιές και νέες, σημαντικές ή λιγότερο σημαντικές, γύρω απ' το θέμα αυτό κατάφερε να συγκεντρώσει -συνοπτικά, βέβαια- ο ψυχολόγος (με σπουδές στην Ηθική Φιλοσοφία) κ. Λεωνίδας Χαζίρογλου στο βιβλίο με τίτλο «Δικαιώματα των ζώων + Ηθική (θεωρίες και πράξη)», εκδόσεις Απαρσις (τηλ. 215-5155600), Αθήνα 2018.

Στο βιβλίο αυτό, οι φιλόζωοι -αλλά όχι μόνον αυτοί- θα έχουν την ευκαιρία να βρουν όλη τη σύγχρονη σκέψη και στοχασμούς σχετικά με την ηθική αντιμετώπιση των ζώων απ' τον άνθρωπο, όπως την έχουν διατυπώσει οι Σίνγκερ, Ράιντερ, Τέιλορ, Ρέγκαν, Σβάιτσερ, Ρολς, Χίρσι κ.λπ. Ακόμα -κι αυτό ίσως είναι εξίσου σημαντικό- θα έχουν την ευκαιρία να δουν την κριτική πάνω σ' αυτές τις θεωρίες, κάτι που θα τους βοηθήσει να σχηματίσουν οι ίδιοι άποψη πάνω στα θέματα π.χ. της χορτοφαγίας, της στάσης μας απέναντι στα ζώα, του κυνηγιού, των ζώων στα τσίρκα κ.λπ.
Διότι «το ζήτημα τελικά δεν είναι αν τα ζώα έχουν ηθικά δικαιώματα, καθώς τα ίδια δεν μπορούν να προχωρήσουν στην άσκηση των δικαιωμάτων αυτών. Το ερώτημα που τίθεται είναι εάν ο κοινωνικός άνθρωπος είναι διατεθειμένος να εφαρμόσει τις όποιες ηθικές υποχρεώσεις υπάρχουν απέναντί τους».

 

 

Αφήστε το σχόλιό σας