Ο Γιώργος Σταματόπουλος γράφει στην EF SYN για το "Αλφαβητάρι για μεγάλους" του Βένιου Αγγελόπουλου

Τρίτη, 14 Ιανουαρίου 2020

ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ 13.01.2020, 17:30

Αλφαβητάρι για Μεγάλους

      

Γιώργος Σταματόπουλος

Θα περίμενε κανείς στο ιδιόμορφο αυτό αλφαβητάρι του ο συγγραφέας Βένιος Αγγελόπουλος να είχε εγκύψει σε περισπούδαστες έννοιες, όπως π.χ.: δημοκρατία, ελευθερία, αγάπη, ειρήνη, φύση, πόλεμος, φόβος, χαρά, αρετή κ.ά.
Αντ’ αυτού, βρισκόμαστε μπροστά σε τετριμμένες, «ταπεινές» έννοιες, όπως δαχτυλίδι, πατάτα, λουκούμια, Αραράτ – και άλλες, εκ πρώτης όψεως ασήμαντες. Μένουμε όμως άναυδοι όταν αντιλαμβανόμαστε τη χρήση που επιφυλάσσει σε αυτές τις έννοιες.

Στις αριστερές σελίδες του βιβλίου διαβάζουμε αφορισμούς και στις δεξιές ιστοριούλες που συνοδεύουν [αναλύουν, αναπτύσσουν] αυτούς τους αφορισμούς. Απλές επισημάνσεις, μύθοι, αινίγματα, ποιηματάκια κινητοποιούν μια πνευματική διεργασία και κάνουν τον αναγνώστη να σταθεί και να προβληματιστεί, να εισδύσει σε κάποιο άλλο πεδίο ή νόημα, που αναβρύζει αβίαστα.

Με έναν ξαφνικό τρόπο ο αναγνώστης, υποψιασμένος ή μη, διαπιστώνει ότι εδώ, σε αυτά τα κείμενα, πρέπει να γίνουν βαθιές εξορύξεις – αντιλαμβάνεται επίσης πώς το έλασσον είναι μείζον και όχι γέφυρα για να φτάσει κανείς στο τέλος. Εάν δε ο αναγνώστης τυχαίνει να είναι και συγγραφέας ο ίδιος, θα είναι μωρός εάν δεν κατανοήσει τη δύναμη του λακωνίζειν, την επεκτατική δύναμη των διανοητικών ηλεκτρονίων του. Είναι ένα πολιτικό βιβλίο – και ένα ερωτικό βιβλίο, γραμμένο με δηλητηριώδες θα έλεγα χιούμορ και βαθιά ωριμότητα, μια οιονεί ανασκόπηση του ταξιδιού του συγγραφέα στη γνώση και την πολιτική ζωή. Ενα πνευματικό παιγνίδισμα με ανατρεπτικό υπόστρωμα. Ενα αστείο είναι η ζωή, φαίνεται να μας λέει, αλλά πόση τραγικότητα γύρω της και μέσα της – ε, πώς αλλιώς θα ήταν αστείο;


Μπορεί να φαίνονται σκοτεινά μερικά κείμενα, αυτό, όμως, δεν οφείλεται στον συγγραφέα αλλά στο νεφέλωμα του νου που έχουμε οι περισσότεροι και που δεν μας επιτρέπει να νιώσουμε την ιερή δύναμη της απλότητας – και απλότητα δεν είναι μόνο ο ορθός λόγος [«Το πολιτικά ορθό δεν είναι παρά μια εκλεπτυσμένη μορφή τυραννίας», σημειώνει] αλλά και το συναίσθημα με το οποίο δεν διστάζει να αναμετρηθεί. Με τρυφερή και σκωπτική ταυτόχρονα διάθεση θέλει να μας υπενθυμίσει ότι έχουμε χάσει την τέχνη της αποκρυπτογράφησης, την τέχνη του Θεμιστοκλή λ.χ. να ερμηνεύει τους δελφικούς χρησμούς ή του Ευριπίδη να πλησιάζει το νόημα των αποσπασμάτων του Ηράκλειτου. Δεν είναι τυχαίος ο τρόπος του να μας προκαλεί. Μαθηματικό μυαλό [δίδαξε Μαθηματικά στο Πολυτεχνείο από το 1987 ίσαμε τη συνταξιοδότησή του], αρέσκεται σε μαθηματική διατύπωση του λόγου του [ευτυχώς] προξενώντας όμως την ίδια στιγμή την έκρηξη μιας μυστικής μουσικής. Μουσική συνέχει τους πλανήτες δεν είχε πει, πριν από δυόμισι χιλιάδες χρόνια, ο «ομότεχνός» του Πυθαγόρας;

Χιούμορ, σπιρτάδα, υπαινιγμοί, αλληγορίες συνθέτουν ένα σπάνιο μικρό βιβλίο. Ανελέητη και η κριτική του [διαβάστε, π.χ., στο Η το «Περί ηθικής, ακροθιγώς και αδιαλείπτως» – μια ωδή στην ασυναρτησία του λόγου των διανοουμένων]. Ενα βιβλίο που μας δείχνει τις δυνατότητες αλλά και τις δυσκολίες του σκέπτεσθαι. Σημειώνεται ότι κοσμείται από εικαστικά του Αδριανού Αγγελόπουλου, υιού του συγγραφέα. (Εκδόσεις Απαρσις, τηλ.: 215-5155600, σελ. 57).

 

 

Αφήστε το σχόλιό σας