Συνέντευξη με τον Κωνσταντίνο Παυλικιάνη - Θεματοφύλακες Λόγω Τεχνών

Παρασκευή, 31 Μαΐου 2019

Συνέντευξη με τον Κωνσταντίνο Παυλικιάνη

Προσωπική άποψη: Αγγελίνα Παπαθανασίου

Σήμερα στους Θεματοφύλακες Λόγω Τεχνών φιλοξενούμε τον ποιητή και συγγραφέαΚωνσταντίνο Παυλικιάνη με αφορμή το βιβλίο του “Ο άνθρωπος που γύρισε από τη Ρώμη” που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Άπαρσις. 

Καλησπέρα σας, κύριε Παυλικιάνη. Σας ευχαριστώ πολύ για τη συνέντευξη που παραχωρείτε στους Θεματοφύλακες Λόγω Τεχνών.

Κ.Π. Κι εγώ σας ευχαριστώ για την ευκαιρία που μου δίνετε. Είναι πολύ σημαντικό που, στη σημερινή κοινωνία που ζούμε, υπάρχουν κυριολεκτικά θεματοφύλακες των τεχνών!

Κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Άπαρσις το βιβλίο σας “Ο άνθρωπος που γύρισε από τη Ρώμη”. Ποια ήταν η αφορμή για να δημιουργηθεί αυτό το μυθιστόρημα;

Κ.Π. Η αφορμή ήταν ένα πραγματικό ταξίδι στη Ρώμη. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα και όντας συνεπαρμένος από όλα αυτά τα ιστορικά γνωστά και άγνωστα μνημεία της Αιώνιας Πόλης, θέλησα να γράψω έναν ταξιδιωτικό οδηγό.

Στην πορεία σκέφτηκα ότι υπάρχουν ήδη πολλοί ταξιδιωτικοί οδηγοί κι ότι θα έπρεπε να κεντρίσω το ενδιαφέρον με άλλον τρόπο. Έτσι, μου ήρθε η ιδέα να δημιουργήσω μία ιστορία μέσω της οποίας να δώσω παράλληλα και το προσωπικό μου στίγμα. Ο ήρωας -έτσι όπως τον περιγράφω- είναι πράγματι ο εαυτός μου.

Κωνσταντίνο Παυλικιάνη

Με τα θετικά και τα αρνητικά του. Κι ο ταξιδιωτικός οδηγός είναι σίγουρα διαφορετικός από τους άλλους. Επίσης, τα περιστατικά που περιγράφω βασίζονται σε πολύ μεγάλο βαθμό σε πραγματικά γεγονότα.

Είναι δηλαδή πράγματα που μου συνέβησαν, ενίοτε σε άλλο τόπο και χρόνο, και που μεταφέρθηκαν σε συγκεκριμένο χρόνο και χώρο. Το περίεργο είναι ότι ορισμένα γεγονότα συνέβησαν μετά τη συγγραφή του βιβλίου, σαν να είχα προβλέψει το μέλλον… Ή σαν να τα προκάλεσα εγώ από συγγραφική διαστροφή.

Πρόκειται για ένα ταξιδιωτικό μυθιστόρημα, χωρίς να λείπει το ερωτικό στοιχείο. Ταξιδεύετε με μοναδικό τρόπο τους αναγνώστες σας, παρέχοντάς τους χρήσιμες και ενδιαφέρουσες πληροφορίες για την ιταλική πρωτεύουσα. Πόσο χρονικό διάστημα χρειάστηκε για να συλλέξετε όλο αυτό το υλικό και να ολοκληρώσετε το βιβλίο σας;

Κ.Π. Θα σας φανεί απίστευτο αλλά το έγραψα σχεδόν σε… αυτόματη γραφή. Ήταν Ιούνιος του 2013 όταν ταξίδεψα στη Ρώμη. Επιστρέφοντας στην Αθήνα, έγραψα αμέσως το 1ο κεφάλαιο, το οποίο είναι κατά 90% αυτοβιογραφικό και όχι αποκύημα της φαντασίας μου.

Στη συνέχεια, φύγαμε με τη σύζυγο για διακοπές στο εξοχικό μας, στη Μονεμβασιά, όπου μέσα σε 2-3 εβδομάδες έγραψα όλα τα υπόλοιπα κεφάλαια! Ζούσα και ανέπνεα γι’ αυτό το βιβλίο. Ακόμα κι όταν κολυμπούσα στη θάλασσα σκεφτόμουν διαλόγους και την εξέλιξη, και ξεχνιόμουν τόσο πολύ ώστε ξαφνικά ανακάλυπτα ότι είχα απομακρυνθεί πάρα πολύ από την παραλία.

Μόλις επέστρεφα στη σύζυγο, της έλεγα όλες μου τις νέες εμπνεύσεις. Με το που επέστρεφα στο εξοχικό, καθόμουν κι έγραφα. Το ίδιο συνέβαινε και όταν έπεφτα για ύπνο. Σκεφτόμουν συνέχεια την εξέλιξη και μέσα στον ύπνο μου προσπαθούσα να συγκρατήσω τις καλές ιδέες ώστε να μην τις ξεχάσω το πρωί. Στην ουσία μού πήρε ένα μήνα για να το γράψω.

Όσον αφορά το ιστορικό υλικό, πήρα δύο διαφορετικούς ταξιδιωτικούς οδηγούς και παράλληλα έκανα διασταύρωση με την Wikipedia και τις επίσημες ιταλικές ιστοσελίδες. Διαπίστωσα ότι υπήρχαν αρκετά λάθη και διφορούμενες περιγραφές, οπότε έκανα ακόμα πιο αναλυτική έρευνα. Αυτό σημαίνει πως ό,τι γράφω μέσα στο βιβλίο, το έχω διασταυρώσει από πολλές διαφορετικές μεριές και συνεπώς είναι απολύτως έγκυρο.

Αν έπεφτα σε περίπτωση που δεν είναι απολύτως ξεκάθαρη, τότε είτε επισημαίνω τις διαφορετικές εκδοχές είτε παραλείπω την πληροφορία που δεν είναι διασταυρωμένη. Αυτή τη δουλειά την έκανα παράλληλα με τη συγγραφή του βιβλίου. Δηλαδή κάθε φορά που οι πρωταγωνιστές του βιβλίου έφταναν σ’ ένα ιστορικό σημείο, τότε έκανα και την έρευνά μου. Θα πρέπει να πω εδώ ότι την έρευνα την έκανα δύο φορές!

Μία όταν έγραψα το βιβλίο, δηλαδή το 2013, και μία πέρυσι το καλοκαίρι, πάλι στη Μονεμβασιά, όταν το βιβλίο βρισκόταν στο στάδιο της επιμέλειας. Ήθελα να ενσωματώσω ό,τι καινούργιο μπορεί ενδεχομένως να έχει ανακαλυφθεί από την αρχαιολογική σκαπάνη και έρευνα.     

Διαβάζοντας το βιογραφικό σας, είδα ότι έχετε ασχοληθεί με διάφορα λογοτεχνικά είδη και έχετε διακριθεί σε πολλούς λογοτεχνικούς διαγωνισμούς. Πώς προέκυψε η συγγραφή στη ζωή σας;

 Κ.Π. Υπό την ευρεία έννοια, από τις εκθέσεις του σχολείου. Ήμουν πολύ καλός στην έκθεση και συνήθως η έκθεσή μου ήταν η μία από τις τρεις καλύτερες που διάβαζε ο καθηγητής στην τάξη. Έδωσα δύο φορές πανελλήνιες εξετάσεις και δεν είναι τυχαίο ότι και στις δύο τον υψηλότερο βαθμό τον πήρα στην έκθεση.

Θυμάμαι τον εαυτό μου να σκαρφίζεται ακόμα και στο στρατό ιστορίες και να γράφω παρωδίες με ήρωες τους «συμπολεμιστές» μου. Αργότερα, και ως πολίτης, έγραφα ποιήματα και στίχους καθαρά για προσωπική εκτόνωση. Είχα μια τάση να σκοτώνω το χρόνο μου δημιουργικά. Το διάστημα 1998-2003 ζούσα στις Βρυξέλλες όπου κι εκεί έγραφα ποιήματα και διηγήματα, τα οποία κρατούσα για τον εαυτό μου. Όταν επέστρεψα στην Ελλάδα είπα να δω «πόσα απίδια χωράει ο σάκος».

Έτσι έστειλα σ’ έναν διεθνή διαγωνισμό ποίησης και λογοτεχνίας ένα ποίημα και ένα διήγημα και βραβεύτηκαν και τα δύο! Αυτό ήταν η αρχή για να πάρω πιο σοβαρά την υπόθεση «συγγραφή». Κάθε χρόνο έστελνα μόνο ένα ποίημα ή διήγημα σε διαγωνισμό και πάντα έπαιρνα βραβείο. Να πω την αλήθεια, ήξερα ότι ήμουν καλός στο γραπτό λόγο αλλά όχι και τίποτα ιδιαίτερο. Τα βραβεία με προβλημάτισαν στο βαθμό που μ’ έκαναν να σκεφτώ μήπως τελικά θα έπρεπε να βγω από την εσωστρέφεια και να εξωτερικεύσω τα γραπτά μου.

Κωνσταντίνο Παυλικιάνη

Ο ήρωας του βιβλίου σας είναι ο ιδανικός σύντροφος που κάθε γυναίκα θα ήθελε στο πλάι της. Καλλιεργημένος, ευγενικός, ρομαντικός και απόλυτα πιστός. Σας δυσκόλεψαν οι ήρωές σας; Αλλάξατε κάποια στοιχεία τους κατά τη διάρκεια της συγγραφής;

Κ.Π. Δεν ξέρω αν είμαι ο ιδανικός σύντροφος για κάθε γυναίκα. Υπάρχουν γυναίκες που θέλουν τους άντρες… διαφορετικούς. Προσωπικά π.χ. δεν μπορώ να παίξω τον άγριο. Δεν μπορώ να βρίσω. Στο βιβλίο μου δεν θα βρείτε ούτε μία βωμολοχία. Έτσι είμαι και στην πραγματικότητα. Μπορεί κάποιες γυναίκες να με χαρακτηρίσουν «λαπά» ή «ξενέρωτο». Και μη νομίζετε.

Έχω πολλές αδυναμίες, οι οποίες για κάποιες γυναίκες μπορεί να είναι εκνευριστικές και για άλλες αξιολάτρευτες. Ο δε ορισμός του «πιστού» είναι διαφορετικός από άνθρωπο σε άνθρωπο. Μάλιστα πρόσφατα είχα μία συζήτηση γι’ αυτό το θέμα με έναν φίλο και μία φίλη και ο καθένας είχε τη δική του ερμηνεία για το τι σημαίνει «πιστός». Ο Φρεντερίκο Φελίνι είχε πει ότι είναι πιο εύκολο να είσαι πιστός σ’ ένα εστιατόριο παρά σε μια γυναίκα. Βέβαια, στα συναισθήματά μου, είμαι πιστός. Και είμαι πολύ υποστηρικτικός σαν άνθρωπος. Τώρα σε ό,τι αφορά το αν με δυσκόλεψαν οι ήρωες και αν άλλαξα κάποια στοιχεία τους…

Είναι πραγματικά πολύ εύστοχη η ερώτησή σας. Ο χαρακτήρας των ηρώων ήταν στο μυαλό μου ξεκάθαρος από την αρχή. Η Ιταλίδα καλλονή δεν είναι παρά το alter ego του Έλληνα ήρωα. Στην ουσία πρόκειται για το ίδιο πρόσωπο ιδωμένο από τη θηλυκή του πλευρά. Κατά κάποιο τρόπο, ο ήρωας βλέπει σ’ αυτήν τον νεαρότερο εαυτό του. Ζει μέσω της παρουσίας της μία παρελθούσα κατάσταση όταν ακόμα είχε πάθος. Του υπενθύμισε κάτι που ο ίδιος είχε αφήσει πίσω του πολλά χρόνια πριν. Ανοίγοντας μία χαραμάδα στην καρδιά του, νόμιζε ότι θα είχε τον έλεγχο της κατάστασης. Όμως το πάθος εισέβαλε σαν πυρακτωμένη λάβα και τον κατέκαψε.

Και ο ίδιος πρέπει πλέον να διαχειριστεί μία κατάσταση στην οποία ουδέποτε είχε βρεθεί στο παρελθόν. Θα σας πω, λοιπόν, ότι επειδή ακριβώς ο χαρακτήρας των ηρώων ήταν στο μυαλό μου εντελώς ξεκάθαρος, με δυσκόλεψαν στο βαθμό που για πρακτικούς λόγους και εν όψει της έκδοσης έπρεπε να «κοπούν» κάποιοι διάλογοι ώστε να μην απλώνονται πολύ. Μιλάμε για δύο ήρωες που δεν γνωρίζονταν από πριν και συνεπώς η επικοινωνία τους πρέπει να είναι ουσιαστική ώστε να αναπτυχθεί «χημεία» μεταξύ τους και να ερωτευτεί ο ένας τον άλλον.

Όταν «κόβονται» διάλογοι και η επικοινωνία μεταξύ τους μειώνεται, έπρεπε να βρεθεί ένας λογικός «δρόμος» ώστε να αναπτυχθεί ο έρωτας μεταξύ τους κι αυτό να φαίνεται λογικό και όχι παράλογο. Εκεί, λοιπόν, δυσκολεύτηκα πολύ. Θα πρέπει, επίσης, να πω ότι άλλαξα το τέλος! Βρέθηκα σε μία πολύ δύσκολη θέση όπου εγώ ο ίδιος αγάπησα τους ήρωές μου. Μπήκα μέσα στην ψυχή τους -στη δική μου ψυχή- κι έκανα μία αυτοψυχοθεραπεία, η οποία στο τέλος αποδείχθηκε λυτρωτική. Διαβάζοντας ξανά κάποια πράγματα που περιγράφω, συγκλονίστηκα με το πόσο κοντά και βαθιά έφτασα στην ουσία του είναι μου.       

Έχετε ασχοληθεί με την ποίηση, το διήγημα και το μυθιστόρημα. Υπάρχει σκέψη να ασχοληθείτε στο μέλλον με κάτι νέο για σας; Ένα παραμύθι ή ένα θεατρικό έργο;

Κ.Π. Πράγματι, η αλήθεια είναι ότι ασχολούμαι με διαφορετικά είδη λογοτεχνίας. Σκεφτείτε ότι έχω τέσσερα εντελώς διαφορετικά projects που γράφω ταυτόχρονα. Πιστεύω ότι αν το πρώτο αυτό βιβλίο πάει καλά, θα μου δώσει το κίνητρο και για τη συνέχεια. Δεν ξέρω ποιο από τα τέσσερα θα αποτελέσει το επόμενο εκδοτικό βήμα.

Το ένα είναι πάλι ταξιδιωτικό μυθιστόρημα με προσωρινό τίτλο ‘’Ο Κόμης Της Προβηγκίας’’, το οποίο διαδραματίζεται στη νότια Γαλλία και αποτελεί συνέχεια του «Ανθρώπου Που Γύρισε Από Τη Ρώμη», το δεύτερο είναι ένα παραμύθι -μέσα πέσατε!- με ένα καλαμάρι που φοβάται να ξεμυτίσει από την κανάτα στην οποία ζει αλλά αποφασίζει να κάνει το γύρο του κόσμου, το τρίτο φέρει τον προσωρινό τίτλο «Πέρχτα» και αφορά μία γυναίκα που ζει στην Τσεχία του 15ου αιώνα και το τέταρτο -και πιο φιλόδοξο- είναι οι ιστορίες πίσω από τα τραγούδια, όπως μου τις αφηγούνται οι ίδιοι οι δημιουργοί τους.

Πρόκειται επί της ουσίας για την ιστορία του ελληνικού τραγουδιού των τελευταίων 50 ετών, μέσα από συνεντεύξεις που έχω κάνει -και συνεχίζω να κάνω- με τους σημαντικότερους στιχουργούς, συνθέτες και τραγουδιστές.

Αυτή την περίοδο υπάρχουν νέοι ήρωες που σας βασανίζουν γλυκιά και περιμένουν υπομονετικά να πάρουν σάρκα και οστά;

Κ.Π. Η δημιουργία είναι σαν ένας μύλος που δεν σταματάει ποτέ. Ο πιο ενδιαφέρων νέος ήρωας είναι η Πέρχτα από την Τσεχία. Πρόκειται για ένα υπαρκτό πρόσωπο που έζησε στη Βοημία κατά τον Μεσαίωνα.

Παντρεύτηκε έναν άρχοντα με προξενιό αλλά αυτός δεν της έδινε καμία σημασία και η ίδια δυστυχούσε. Έχουν διασωθεί πολλά γράμματά της, με τα οποία παρακαλούσε τον πατέρα της και τ’ αδέλφια της να τη βοηθήσουν. Φαίνεται, λοιπόν, πως ο άρχοντας αυτός στα τελευταία του συνειδητοποίησε πόσο άσχημα της φέρθηκε και της ζήτησε να τον συγχωρέσει. Αυτή αρνήθηκε κι αυτός την καταράστηκε να μη βρει ποτέ ησυχία.

Κι από τότε υπάρχει ο θρύλος ότι περιφέρεται το φάντασμά της κι ότι αν τη δεις να φορά λευκά γάντια σημαίνει ότι έχει κάποια καλά νέα να σου πει. Αλίμονο, όμως, αν τη δεις να φορά μαύρα γάντια… Αυτή την περίοδο, λοιπόν, μεταφράζω στα Ελληνικά τα γράμματα της Πέρχτα. Όμως, δεν έχω κατασταλάξει στο πώς θα χρησιμοποιήσω αυτή την ιστορία και αν τελικά θα κάνω κάτι μ’ αυτήν.

Λίγο πριν ολοκληρώσουμε τη συνέντευξη θα θέλατε να πείτε κάτι στους αναγνώστες μας;

Κ.Π. Θέλω να πω ότι εκτιμώ πάρα πολύ τους ανθρώπους που κόντρα στη ρηχότητα και το lifestyle που προβάλλεται κατά κανόνα από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, αυτοί επιλέγουν να βρουν διέξοδο είτε γράφοντας είτε διαβάζοντας. Είναι ένας πολύ ωραίος τρόπος να «ταξιδέψεις», να ασκήσεις το μυαλό σου και να αντιμετωπίζεις με φιλοσοφικό τρόπο όσα σου συμβαίνουν στη ζωή, ευχάριστα και δυσάρεστα. Πρέπει εμείς οι ίδιοι να γίνουμε θεματοφύλακες του πολιτισμού και της κουλτούρας που έχουμε μέσα μας. Μόνο έτσι θα γίνει καλύτερη και η κοινωνία μας. 

Σας ευχαριστώ πολύ για το χρόνο σας και σας εύχομαι να είναι καλοτάξιδο το βιβλίο σας.

Κ.Π. Κι εγώ σας ευχαριστώ πολύ! Εύχομαι κάθε επιτυχία!

Αφήστε το σχόλιό σας