H Ειρήνη-Βαρβάρα Λαγουβάρδου γράφει για το βιβλίο "Τα 24 κλειδιά της ζωής"

Πέμπτη, 24 Οκτωβρίου 2019

 ΤΑ 24 ΚΛΕΙΔΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ⊱•

Rena Maeir
•⊰PhotographyArt: Rena Maeir ⊱•

 

Ομιλία-κριτική προσέγγιση για το βιβλίο της δημοσιογράφου Γιόλας Αργυροπούλου, το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Άπαρσις».
Γράφει η Ειρήνη-Βαρβάρα Λαγουβάρδου (Ψυχολόγος-Συγγραφέας)

✽•*`*•✽

Μπορεί ένας σκύλος να γίνει η αφορμή, για να ξεκλειδώσουμε τις πόρτες της συναισθηματικής ζωής μας;

Φυσικά και μπορεί· με την προϋπόθεση να μπορούμε κι εμείς να συντροφεύσουμε ένα πλάσμα, το οποίο έχει το εγγενές χάρισμα της ενεργητικής ακρόασης, δηλαδή την ικανότητα να ακούει το συνομιλητή του με ενάργεια· με ανοιχτά αυτιά, προσηλωμένα μάτια και κλειστό στόμα· μια λειτουργία, στην οποία οι άνθρωποι, συχνά, δυσκολευόμαστε.

✽•*`*•✽

Γκούφι Α, ένας σκύλος ο οποίος ξεκινά την αφήγησή του διερωτώμενος:

«Ένας «οδηγός αυτοβοήθειας» γραμμένος από σκύλο; Προτού βιαστείς να με κατηγορήσεις· ότι προσπαθώ να σε παραπλανήσω ή, ακόμα χειρότερα, να σε εξαπατήσω, δώσε μου τη δυνατότητα να σου εξηγήσω -και, φυσικά, να συστηθώ-, αποκαλύπτοντας την πραγματική ταυτότητα και τις προθέσεις μου.»

Πράγματι, το βιβλίο που κρατάμε στα χέρια μας δεν είναι ένας ακόμα «οδηγός αυτοβοήθειας», ο οποίος έρχεται να προστεθεί στην πληθώρα των προβαλλόμενων κατά τέτοιο τρόπο βιβλίων.  Για μένα, τα «24 ΚΛΕΙΔΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ» είναι κάτι ουσιαστικότερο· πρόκειται για την αφήγηση της προσωπικής, βιωματικής ιστορίας μιας ψυχής, η οποία μας ξεκλειδώνει, τη μία μετά την άλλη, τις κλειστές πόρτες, μέσα από τις οποίες άνοιξε δρόμους·  μας περιγράφει πώς έχει βιώσει την εμπειρία του  ίδιου του εαυτού, αλλά και τα πρότυπα των σχέσεων με τους σημαντικούς άλλους· μας μιλά για τις άμυνες, τις οποίες χρειάστηκε να επιστρατεύσει, για να προσαρμοστεί και να αντεπεξέλθει στις δοκιμασίες της πραγματικότητας, αλλά και τους τρόπους, με τους οποίους θεράπευσε τις πληγές· με την τελετουργική, σιωπηλή υπομονή που χρησιμοποιεί ένα πονεμένο ζώο, όταν γλείφει την αιμορραγούσα πληγή.

✽•*`*•✽

Στη διήγησή της, η Γκούφι Α, ξεκινά από το Α, από την αγάπη· και σε όλη τη διαδρομή δε σταματά να μας υπενθυμίζει ότι ο δρόμος προς το Ω, προς την τελείωση της ωρίμανσης, κλειδώνει και ξεκλειδώνει μέσα από τη δυαδικότητα· δηλαδή μέσα από την αλληλεπίδραση των διαπροσωπικών σχέσεων· την επί-γνώση της μοναδικότητας του εαυτού μας -με τα φωτεινά και τα σκοτεινά σημεία του- και τη σύγχρονη αναγνώριση και αποδοχή του άλλου πλάσματος, ως ξεχωριστή οντότητα, άξια σεβασμού και προσοχής.

Αναμφίβολα, η αγάπη είναι το πρώτο κλειδί, διότι η αγάπη είναι το όλον· η αγάπη εμπεριέχει την αυτοεκτίμηση και, συνάμα, την ταπεινότητα του εαυτού μπροστά στον αγαπημένο· το αίσθημα του να ανήκω σε εκείνον που αγαπώ και, συγχρόνως, να ισορροπώ ανάμεσα στο πλέριο δόσιμο και στη φιλόστοργη πειθαρχία και οριοθέτηση.

Μαθήματα ζωής, τα οποία μάθαμε ή δεν μάθαμε επαρκώς μέσα στην πρώτη φωλιά που μας φιλοξένησε.

… διότι όπως λέει η Γκούφι Α:

«Κάθε ζώο θέλει ισχυρή τη φωλιά του.  Μια φωλιά που κυριαρχεί η αγάπη, και η ασφάλεια δεν είναι έρμαιο στα άγρια στοιχεία της φύσης.  Κι όταν έχεις ζήσει σε άδεια φωλιά, ξέρω «από πρώτο χέρι» πόσα λάθη μπορείς να κάνεις και σε πόσες να πέσεις κακοτοπιές, για να γεμίσεις αυτή την αδειοσύνη μέσα σου (…) γιατί ακόμα και ένας σκύλος γνωρίζει πως ο τρόπος που αποκρίθηκαν στις ανάγκες σου και ανταποκρίθηκαν στις προσδοκίες σου, μέσα στην οικογένεια, είναι αυτός που ορίζει και καθορίζει τη δική σου πορεία, τον δικό σου τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς».

Όντως, πρόκειται για μια μεγάλη αλήθεια, αν αναλογιστεί κανείς ότι, σύμφωνα με τις έρευνες, «η πρώιμη παραμέληση, κακοποίηση και κακομεταχείριση μπορούν να επηρεάσουν την ανάπτυξη του μετωποκοχγικού φλοιού, ο οποίος φαίνεται να είναι το κέντρο της ηθικής στον εγκέφαλο» (Damasio, 1994. Martens, 2002. Yu, 2006.  Όπως αναφέρεται στο Nancy McWilliams, 2012).

✽•*`*•✽

Όμως, η Γκούφι Α προχωρά στην αφηγηματική πορεία της κρατώντας στο στόμα της το κλειδί της δημιουργίας, τη βούληση· και μας λέει:

«Οι σκύλοι λατρεύουμε αυτό που μισείτε… Τη ρουτίνα.  Κι ο λόγος που την αγαπάμε δεν είναι άλλος από το αίσθημα της ασφάλειας που μας δίνει η διαρκής επανάληψη. (…) Όταν αναβάλλεις κάτι που πρέπει να γίνει, προκειμένου να σε οδηγήσει σε αυτό που θέλεις, απομακρύνεσαι από το στόχο σου και αγνοείς τη βούλησή σου,…»

Ακόμα μια φορά, ένας σκύλος μας δείχνει πώς η αγάπη μέσα στη δυαδική σχέση θεμελιώνεται και με τη σταθερότητα της επανάληψης· με τις καθημερινές ρουτίνες του συναισθηματικού μοιράσματος· διότι αυτό που εμείς ονομάζουμε ρουτίνα -όπως το να είμαστε συνεπείς στην καθημερινή βόλτα με το σκύλο μας- αφορά τον τρόπο, με τον οποίον έχουμε μάθει, εν γένει, να οριοθετούμε τον εαυτό μας, προκειμένου, όχι μόνο να πετυχαίνουμε τους στόχους μας, αλλά και να χτίζουμε σταθερές σχέσεις αμοιβαιότητας με τους άλλους ανθρώπους.

Σκεφτείτε ότι υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι αδυνατούν να είναι συνεπείς σε ένα ραντεβού, πόσο μάλλον σε μια σχέση;

✽•*`*•✽

Εξάλλου, το κλειδί της αφθονίας, κρύβεται μέσα στη γενναιοδωρία αυτών των μικρών, τετριμμένων, καθημερινών, επαναλαμβανόμενων πράξεων που επισφραγίζουν το νοιάξιμο του ενός προς τον άλλον.

«Για μένα, που είμαι σκύλος -λέει η Γκούφι Α- και το χρήμα δεν αποτελεί «μέσο συναλλαγής», η γενναιοδωρία δεν είναι συνυφασμένη με το υλικό κομμάτι.  Τα χρόνια που ήμουν άστεγος, όταν με τάιζαν στο δρόμο, είτε μου έδιναν μισή μερίδα, είτε ολόκληρη, η ευγνωμοσύνη που ένιωθα δεν άλλαζε με τα γραμμάρια.»

Και είναι αλήθεια ότι η ευγνωμοσύνη, όπως την εκφράζει η σκυλίσια αυθεντικότητα, δε ζυγίζεται με τα γραμμάρια, αλλά με τη σταθερότητα του συναισθήματος· εξ ου και είναι υπερβατική.   Ανέκαθεν, ο σκύλος υπήρξε σύντροφος για τον άνθρωπο· και σε αυτή τη μακραίωνη, συντροφική πορεία κράτησε το κλειδί της πίστης, και της συνακόλουθης υπέρβασης που εμπεριέχει η πρώτη, καθώς δεν μετατρέπει την οικειότητα της συναισθηματικής εγγύτητας σε δεδομένο πεδίο εκτόνωσης.

Αν οι  άνθρωποι, ενίοτε, αντιμετωπίζουμε τους πιο αγαπημένους μας σαν σάκους του μποξ, θεωρώντας δεδομένη την υπομονή, την ανοχή και την επιείκειά τους, ο σκύλος ξέρει να απαντά στην αγάπη του ανθρώπου με περισσή ευσπλαχνία και να ξεκλειδώνει, με το κλειδί του ενστίκτου του, τη λανθάνουσα θλίψη.

«Είμαι εδώ, να το ξέρεις…», μας λέει η Γκούφι Α, και συνεχίζει:

«Έχεις δει φαντάζομαι εκείνο το βίντεο με το μαύρο λαμπραντόρ που συγκρατεί το αυτιστικό παιδί-φίλο του την ώρα που το πιάνει κρίση και αρχίζει να χτυπάει τον εαυτό του.  Στο τέλος, ο μικρός καταλήγει να σωριάζεται κάτω κλαίγοντας, αγκαλιά με τον αγαπημένο του σύντροφο.  Αυτή είναι η πίστη-συντροφικότητα του «μαζί».  Η πίστη που θεραπεύει και κάνει θαύματα.»

✽•*`*•✽

Άραγε είμαστε ικανοί για να μετέχουμε στο θαύμα του μαζί;

Η Γκούφι Α, ο σκύλος εμψυχωτής, ο σκύλος κλειθροποιός και φύλακας της χαράς, κουνάει χαρούμενα την ουρά της και πιστεύει πως είμαστε· αρκεί να μάθουμε να ξεκλειδώνουμε το φόβο και να ανοίγουμε όλες τις πόρτες με χαμόγελο· εκείνο το χαμόγελο το οποίο δεν είναι ένας επιφανειακός μορφασμός, αλλά το απόσταγμα του αναστοχασμού, στις ώρες μοναξιάς.

Άλλωστε, η Γκούφι Α έχει βιώσει το θαύμα του μαζί· είναι ένας σκύλος, ο οποίος υιοθετήθηκε· και η υιοθεσία ενός αδέσποτου σκυλιού -ή ενός εγκαταλελειμμένου παιδιού- είναι μια υπερβατική πράξη· είναι η στιγμή, κατά την οποίαν αναλαμβάνεις την ευθύνη ενός πλάσματος που γνώρισε τη μέγιστη απόρριψη, και γίνεσαι εσύ ο δικός του εμψυχωτής· ο άνθρωπος, ο οποίος θα ξεκλειδώσει το τραύμα και θα ανοίξει την πόρτα για τη συναισθηματική επανεκκίνηση.

Σας ευχαριστώ πολύ.

═══════════════════════════════════*•

Ειρήνη-Βαρβάρα Λαγουβάρδου

Ψυχολόγος Παντείου Παν. Αθηνών-Συγγραφέας

Αφήστε το σχόλιό σας